Articles - Dhanvantari Hospital Mangaon Sawantwadi Kudal Konkan

Shree Dhanvantari Hospital
Shree Dhanvantari Hospital
Shree Dhanvantari Hospital
Ph : (02362) 236236, 236102, 236436.
Ph : (02362) 236236, 236102.
Go to content
क्या खोया क्या पाया....

साधारण महिन्याभरापूर्वी दवाखान्यात एक मुलगी आली. मुलगीच ती... कारण कडेवर असलेल्या पोराने बहाल केलेलं  आईपण नावापुरतंच दिसत होतं. ते दीड दोन वर्षांच  पोर त्या आईचे केस ओढत होतं, तिच्या अंगाखांद्यावर खेळत होतं पण ती शून्यात नजर लाऊन बसली होती. आईने सांगितले, “बाईनु, आता तुमीच सांगा हिका समजावून. आमका जमतला तसा आमी ह्येका बाळगूक तयार असो...पण ह्या म्हणता परत कामात जातंय. आता चेडवाची चूक आमी पदरात नाय घालतलो तर कोण घालतला ? आणि आउस नाय तर बारको कसो रवतलो?”  काहीतरी गडबड आहे हे माझ्या लक्षात आलं. तिला तपसणीच्या निमित्ताने दुसऱ्या खोलीत पाठवलं आणि आईशी बोलले. माझ्याच कडे हिची डिलीव्हरी झाली होती. त्यानंतर ती माहेरीच होती. कारण नवरा परत आलाच नाही. तो परगावातला... आसाममध्ये त्याचं मूळ घर. गोव्यात एकाच ठिकाणी दोघे कामाला होते. तिथेच यांचं प्रेम जुळलं. घरच्यांच्या विरोधाला न जुमानता तिने आणि त्याने लग्न केलं. यथावकाश प्रेग्नसी राहिली. तो म्हणाला, आईकडे डिलीव्हरी होऊ दे, मग इथली नोकरी सोडून आसामला गावाकडे जाऊ. ती तपासणीसाठी यायला सुरुवात झाली. मधेच मी एकदा तिला विचारले तू तुझ्या सासरच्यांना कधी भेटलीस की नाही? ”नाही अजून” असे तिने उत्तर दिले. सात आठ महिन्यानंतर तिने काम सोडून दिले. आता ती आईकडेच रहायला आली. तो अधून मधून तिला भेटायला येत असे. डिलिव्हरीच्या वेळी मात्र पूर्णवेळ हॉस्पिटल मध्ये होता. डिसचार्ज घेऊन ती जी घरी गेली ती त्या दिवशीच उगवली. मधल्या काळात झालेल्या घडामोडी आईकडून समजल्या. तिच्या डिलीव्हरी नंतर तो तिच्या माहेरी यायचा हळू हळू कमी झाला. एकदा आला तेव्हा म्हणाला, गावाकडे जाऊन येतो, आता पंधरा दिवस तिकडेच असणार. त्यानंतर आता इतके दिवस झाले त्याचा काही पत्ता नाही. मी आईला विचारलं, तुम्ही फोन नाही का केला? तिने सांगितलं तो फोन आता लागत नाही आणि त्याची कोणतीच identity तिच्याजवळ नाही. त्याचे गाव कोणते ते तिला नक्की माहीत नाही आणि तिकडचा पत्ता सुद्धा तिला माहीत नाही.... वाईट वाटलं सगळं ऐकून पण मी काहीच करू शकत नव्हते. ही एक टोकाची केस सोडली तर हल्ली बाहेर गावी आणि विशेषत: गोव्यात कामासाठी जाऊन राहणाऱ्या मुलींचे प्रॉब्लेम ही एक नवीन मालिका सुरु झाली आहे.

माझ्या स्त्रीरोगतज्ञ या  डिग्री सोबतच माझ्या नावापुढे ‘आहारतज्ञ’  अशी अजून एक डिग्री आहे. ती पाहून पेशंट तपासून होण्याआधीच काही आया आपल्या मुलींसाठी आहाराचा सल्ला विचारतात. कोवळ्या वयात निस्तेज पडलेल्या मुलीची काळजी आईच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत असते. मुली बघाल तर  20 -22  वर्षाच्या.
काय करतात. ....?
नोकरी...
कुठे ......?
गोव्यात, फार्मा कंपनीत ......
रहातात कुठे .....?
6-7 मुली एकत्र खोली घेऊन ......
जेवतात कुठे .....?
स्वतः चे जेवण स्वतः बनवतात.....
ड्युटी 8 ते 5 , कंपनी लांब, त्यामुळे साडे सहा वाजताच घर सोडतात.....नाश्ता नाही....डब्यात आमटी भात....रात्री भात आमटी.....
पगार 7 हजार, घरभाडे 500, जेवणाचे 1500 मिळून 2000 खर्च आणि 5000 हातात ...
रहाणीमान पाहून कपडालत्ता, मोबाईल रिचार्ज आणि इतर खर्च माझ्या नजरेतून चुकत नाही.....
सगळीकडे थोड्याफार फरकाने हाच साचा. हल्ली या साच्यातले खूप पेशंट बघण्यात येतात.
या सगळ्या चिमुकल्या मुली माझ्या नजरेसमोर मोठ्या झालेल्या.
आईचा पदर धरून दवाखान्यात येणाऱ्या.
बघता बघता इतक्या मोठ्या झाल्या......?
आई वडीलांचं राहणीमान नाही बदललं..... पण मुली मात्र किती बदलल्या. .....!!
जीन्स पॅन्ट, शॉर्ट टॉप, लिपस्टिक आणि मोबाईल शिवाय या मुली दिसतच नाहीत कधी.....
आई बापाच्या मुली..... घरापासून दूरावलेल्या...
लग्ना आगोदरच माहेरपण हरवलेल्या ...
घरासाठी कमावत्या झालेल्या. ...
कमावत्या की गमावत्या.....??
खूप मोठ्ठा प्रश्न आहे......
कमावत्या कमी आणि गमावत्या जास्त....

घराबाहेर पडलेल्या  या मुलींच्या रहाणीमानात प्रचंड फरक पडला, खेडेगावात रहाणाऱ्या, फॅशनचा गंध नसलेल्या मुली एकदम मोकळ्या वातावरणात गेल्या आणि हरखल्या..... भुलभुलैय्या मायाजालात अलगदपणे ओढल्या गेल्या. जेमतेम दहावी बारावी झालेल्या या मुली. शाळा कॉलेज सोडून  घरासाठी घराबाहेर पडलेल्या... कळकट खुराड्यात मळकट वातावरणात झोकून दिलेल्या... बाह्य सौंदर्याला अवास्तव महत्व देताना आंतरिक सौंदर्याकडे सोयीस्करपणे दुर्लक्ष करायला शिकल्या. निरोगी शरीर ही सौंदर्याची मोठ्ठी खाण आहे, हे विसरल्या. ह्या सर्व मुलीमध्ये आढळणारी आजारपणाची टिपिकल लक्षणे आहेत. या मुलीमध्ये अॅनिमिया, पाळीचे विकार, इतर nutritional deficiencies, त्वचेचे विकार, पित्ताचे विकार आढळतात. यांना स्त्रीरोगतज्ञ आणि आहारतज्ज्ञ म्हणून मी चौरस आहार, सकस आहार, प्रोटीन्स, विटामिन्स, मिनरल्स कितीही काही सांगितलं तरी 1500 रुपयात त्या महिनाभर फक्त आमटीभातच खाऊ शकतात कारण  उरलेले पैसे घरी द्यायचे असतात.  त्यांना हे सकस आहाराचे चोचले  परवडणार आहेत काय? सुरवातीला नव्याचे नऊ दिवस असताना मिळणारा पैसा पाहून आईबाप सुखावतात, मुलगी संसाराला हातभार लावतेय या जाणीवेने मुलीचं बदलत चाललेलं वागणं  सहन करत रहातात. पण काही दिवसातच त्यातल्या अनेक मुली खाण्यापिण्याची आबाळ होऊन आजारी पडतात, काहींना कंपनीतल्या A.C. चा त्रास होतो, काही प्रेमात पडून लग्न करून मोकळ्या होतात तर काहींची मात्र प्रेमात फरफट होते, काही मुली फसवल्या जातात. काहींचं फेसबुक, Whats app च्या आहारी जाऊन आयुष्याचं गणित चुकत जातं आणि आईबापांच्या लक्षात येईपर्यंत मुलगी हाताबाहेर गेली असते.....

आता आईबापांचा आग्रह असतो, नोकरी सोड म्हणून. पण तितकं सोपं आहे का ते? त्यातल्या बऱ्याच जणी नाही रमत घरी.... मग एका कंपनीतून दुसऱ्या कंपनीत नोकरी शोधायची.... मी सुद्धा त्या मुलींना माझ्या हॉस्पिटलमध्ये नोकरी ऑफर करते. पण छानछोकीला आसुसलेल्या पोरीचं मन आता खेडेगावात रमत नाही. आईबापांसोबतच माझेही उपाय थकतात आणि शेवटी मी ही त्यांच्या कमावत्या वयातल्या गमावत्या गोष्टींचा हिशोब मांडत हताशपणे त्यांचं हरवणं बघत बसते.

डॉ. गौरी गणपत्ये, माणगांव , ता- कुडाळ , जि – सिंधुदुर्ग
शो मस्ट गो ऑन....

एखाद्या पेशंटचे वेळेवर निदान करावे आणि योग्य वेळेत त्याचा उपचार होऊन पुन्हा तो thanks म्हणण्यासाठी आपल्याकडे यावा यासारखे satisfaction मेडिकल field मध्ये दुसरे कोणतेही नाही. या सुखाचे मोजमाप पैशांच्या तागडीत करताच येत नाही, आपलाही correct diagnosis केल्याचा इगो सुखावतो. पैसा कितीही ओतला तरी अशा समाधानाचे पारडे जडच असते. हा माझाच नाही तर सर्वच डॉक्टर मंडळींचा अनुभव आहे. पेशंट बरा झाल्यानंतर त्याच्या चेहऱ्यावरचे सुख बघण्यात काही वेगळेच समाधान असते. हे समाधान आणि पेशंटकडून मिळणाऱ्या आदराची वागणूक हेच खरं आम्हां डॉक्टर मंडळींच टॉनिक असतं. हा अनुभव वरचेवर घेण्यासाठी आम्ही मंडळी झगडत असतो. पण आज मला वेगळाच अनुभव आला. ज्या पेशंटच्या चेहऱ्यावर आपल्यामुळे सुख पसरलं ते हिरावून घेण्याचं पातकही मलाच करावं लागलं. अजूनही त्या पेशंटचा हसरा चेहरा माझ्या डोळ्यासमोरून हलत नाहीये. अज्ञानात असलेले सुख तिच्या चेहऱ्यावर ओसंडून वहात होतं आणि ते सुख हिरावून घेण्याचं मोठ्ठ पाप मला करावं लागणार होतं.

हीच पेशंट माझ्याकडे साधारण ३-४ वर्षांपूर्वी उजव्या बाजूच्या छातीत गाठ आलीये म्हणून आली होती. तपासल्यानंतर मला शंका आली की ही कॅन्सरची गाठ असावी. त्यानंतर पुढील काही तपासण्या करून घेतल्या. खात्री झाल्यानंतर मी पेशंटला पुढे जाण्याचा सल्ला दिला. पेशंट टाटा कॅन्सर हॉस्पिटलला गेली, तिथे operate झाली. ऑपरेशन नंतर आधी नियमितपणे आणि नंतर - नंतर काही त्रास झाल्यास न चुकता ती माझ्याकडे येत असे. ऑपरेशनची जखम, स्त्रीत्वाची पुसून टाकलेली खूण, डोक्यावरचे गेलेले केस हे सगळ तिनं हसत हसत स्वीकारलं. प्रत्येक वेळी आवर्जून तुम्ही कसं वेळेत निदान केलंत आणि मुलाने सुद्धा मुंबईत कशी धावपळ केली याची आठवण काढत असे. “तुमच्या आन देवाच्या कृपेने मी आता बरा आसय, माका मागचो कसलोच त्रास आता वाटना नाय” असे हसऱ्या आणि आत्मविश्वासपूर्ण चेहऱ्याने सांगत असे.

हल्ली पंधरा दिवसांपूर्वी ती तपासायला आली. “बाईनु, हल्ली बरीशी भूक लागणा नाय....वाईच काम केला की लगेच अशक्तीपन येता....बगा बगुया माका आन बरासा टोनिकचा औषद देवा.....माका बरीशी भूक लागान दे....तरतरीपन येऊक होया”... अशी अपेक्षावजा ऑर्डर तिने सोडली....तपासताना लक्षात आलं, एवढेसे बोलतानाही तिला धाप लागतीये...तरी नेहमीप्रमाणे तिने सांगितलेच,” बाईनु मागच्या सारख्या काय वाटना नाय, वायच जरा थकावपन इला म्हणून इलय”....माझ्या डोक्यात मात्र वेगळंच चक्र सुरु झालं. कॅन्सर ची treatment पूर्ण झाल्यानंतर सुद्धा दर सहा महिन्यांनी ती नियमितपणे टाटा हॉस्पिटलमध्ये तपासणी साठी जात होती. मी सहजपणे विचारलं ह्ल्ली चेकअपला कधी जाऊन आलीस ...? “बाईनु    डिसेंबर मैन्याक जाऊन इलय...आता जूनाक बोलावला हा....लावणीक झील येतलो, तेच्या वांगडा जातलय” तिची बडबड सुरु होती......माझ्या डोक्यातली शंकेची पाल काही केल्या जाईना. मी तिच्या नवऱ्याला केबिनमध्ये बोलावलं आणि सांगितलं उद्या सोनोग्राफीचे डॉक्टर येणार आहेत. आपण हिची सोनोग्राफी करून बघुया....नवराही लगेच तयार झाला....”चलात, करूकच होई सोनीग्राफ ....आजकाल जेवणावर मनशा जाणा नाय तिची”....पण माझ्या डोक्यात काय चालले आहे त्याचा त्या दोघांना सुतराम सुद्धा अंदाज नव्हता. तिचा त्याही परिस्थितीत हसरा चेहरा आणि माझ्यावर असणारा प्रचंड विश्वास मला पुढे काही बोलायला देईना.....”या उद्या”.....असे सांगून मी पुढच्या पेशंट कडे वळले....

सोनोग्राफीच्या खोलीत सुद्धा ती हसतमुखाने आली....डॉक्टरांनी सोनोग्राफी करता करता प्रश्न विचारायला सुरुवात केली....त्यांनाही हिने हसत सांगितले, “माजा कॅन्सरचा ओप्रेशन झाला हा....बाईंनी खटपट करून माका जगवून घेतल्यानी.... पण आता माका तेचो काय एक त्रास नाय”....सोनोग्राफी चालू होती, मला मात्र पोटात एकदम धस्स झालं .....माझं पूर्ण लक्ष सोनोग्राफीच्या स्क्रीन वर होतं.....आणि डॉक्टरांचा probe लिव्हरच्या एरीयावर फिरत होता....संपूर्ण लिव्हर मध्ये गोल गोल आकाराच्या चकत्या दिसत होत्या....डॉक्टर विचारत होते, भूक कमी लागते का, थकवा वाटतो का ....? आणि डॉक्टरला आपण न सांगता कसं काय कळलं म्हणजे डॉक्टर नक्की चांगला आहे या आनंदात ती जोरजोरात मान डोलवून सांगत होती....”होय होय, भूकच कमी लागता, म्हणानच बाईंन कडे इलय”.....माझा चेहरा मात्र साफ पडला होता....मला निदान कळून चुकलं होतं.....चार वर्षं दडी मारून बसलेल्या कॅन्सरने पुन्हा डोकं वर काढलं होतं आणि आता तर शरीरातला महत्वाचा अवयव लिव्हर, त्यावरच घाला घातला होता...आता या आजाराचे निदान Metastasis म्हणजे पसरलेला कॅन्सर असे झाले होते. यात पुढे करण्यासारखं काही फारसं शिल्लक नव्हतं. डॉक्टर रिपोर्ट सांगत होते आणि मी तो type करत होते.....पण डोकं मात्र सुन्न झालं होतं....आता हिच्या प्रश्नांना मी काय उत्तरं देऊ ..? मेडिकल सायन्ससुद्धा या केसमध्ये काही करू शकत नाही हे तिला कसं समजावून सांगू ? पेपर मध्ये, TV वर जाहिरातीतून कितीही सांगितलं तरी कॅन्सर बरा होणं हे नशिबावरही अवलंबून आहे हे तिला आणि तिच्या नातेवाईकांना कसे पटवून देऊ...? तिच्या पुढे अजून सात आठ पेशंट होते....नंतर रिपोर्ट सांगायला केबिनमध्ये बोलावते असे सांगून आम्ही पुढच्या पेशंटकडे वळलो.....पुढचा पाऊण तास मी मनातल्या मनात उजळणी करत होते की हिच्याशी कशा पद्धतीने बोलू.. ..? मला तिच्या चेहऱ्यावरच हसू घालवण्याच पातक करायचं नव्हतं ...पण तिला व तिच्या नातेवाईकांना सांगितल्यावाचून दुसरा पर्याय नव्हता. शेवटी शक्य तितका तिचा चेहरा बघण्याचे टाळत तिच्या नवऱ्याला सांगितले तुम्हाला लवकरच परत टाटामध्ये जावे लागेल...तरीही तिने विचारलेच....”बाईनु, पण तारीक जुनची दिल्ली आसा....तेव्हा गेलय तर नाय चलाचा ...?” मी पटकन बोलले, “नाय गे....ह्या मागच्यातला वाटता” ....”असा हा काय ?” म्हणत ती जराशी गंभीर झाली पण पुढच्याच क्षणाला आत्मविश्वासाने म्हणाली, “तुमी सांग्तास तर आमी बेगीन जातो. मागच्या टायमाला तुमी खटपट केलास आन माका जगवून घेतलास....माजा तुमच्यावर विश्वास असा.....बरा होतला मा...? तुमी घेतलास मा जवाबदारी ?” माझ्या तोंडून शब्दच फुटेना....कसं सांगू तिला की बाई आताच्या वेळचे निदान वेगळे आहे, इतके उपाय करूनसुद्धा कॅन्सर शरीरात पसरला आहे आणि आता तुझे आयुष्यातले मोजकेच दिवस शिल्लक आहेत...मी मनातल्या मनात आवंढा घोटला आणि तिला शक्य तितक्या हसत सांगितलं, “जास्ती बोला नको, आदी मुंबईच्या डॉक्टराक भेटून ये.... मिया हडेच असंय, मगे भेटू” ....तिला केबिनच्या बाहेर पाठवून मी आधी बेसिनकडे वळले....डोळ्यावर सपासप पाणी मारून अडवलेल्या अश्रूंना वाट मोकळी करून दिली....चेहरा पुसला आणि शक्य तितक्या हसऱ्या चेहऱ्याने सिस्टरला सांगितले....पुढचा पेशंट बोलाव ......!

डॉ. गौरी गणपत्ये, माणगांव , ता- कुडाळ , जि – सिंधुदुर्ग

Hospital : (02362) 236236, 236102, 236436
Dr. Gurunath : 94 22 43 4236, 73 50 80 2000
Dr. Gouri : 94 23 51 1070, 73 50 80 1000

Hospital : (02362) 236236, 236102, 236436
Dr. Gurunath : 94 22 43 4236, 73 50 80 2000
Dr. Gouri : 94 23 51 1070, 73 50 80 1000

Hospital : (02362) 236236, 236102, 236436
Back to content